


Είμαστε η μοναδική χώρα στον κόσμο που διατηρούμε σήμερα κοινό υπουργείο θρησκείας και Παιδείας, όπου το είδος και το εύρος της εθνικής παιδείας,καθορίζει, όχι η πολιτεία,αλλά η εκκλησία.
-Η διαπίστωση αυτή, κάνει τον κύριο εκφραστή, του λεγόμενου ελληνοχριστιανικού πολιτισμού ιστορικό Παπαρρηγόπουλο, να διαμαρτύρεται από τον περασμένο ήδη αιώνα για την κατάσταση αυτή του εκκλησιαστικού κατεστημένου και να γράφει σε ιδιαίτερο κεφάλαιο με τίτλο : Η εκκλησία ημέλησε τον εξελληνισμό των αλλόγλωσσων, << το καθ' ημάς ηθέλομεν ανεχθή άπαντα τα λοιπά αυτού (του πατριάρχη) αμαρτήματα, την θυσίαν των προνομίων, τον εξευτελισμόν,την φιλοχρηματίαν,εάν εφρόντισε να υπηρετήση το μέγιστο των συμφερόντων εκείνων του Ελληνισμού, αφού είχε προς τούτο δύναμιν και καιρόν.>>
-Ο αρνητικός ρόλος της εκκλησίας στην παιδεία των υπόδουλων Ελλήνων και την συνεργασία τους με τον κατακτητή είναι γεγονός αναμφισβήτητο,οι μαρτυρίες πολλές κυρίως από ανθρώπους όπου έζησαν από κοντά τα γεγονότα . Καλύτερη απόδειξη όλων αυτών ο Θ. Κολοκοτρώνης , όπου τα έζησε από πρώτο χέρι .....
Σε ομιλία του προς τους φοιτητές στην Αθήνα,στης 8 οκτωβρίου του 1838 τοποθέτησε τα πράγματα έτσι όπως έπρεπε. Καυτηρίασε τη στάση του κλήρου για την εχθρική τους στάση κατά των Ελληνικών γραμμάτων και της προόδου γενικότερα και αναγνώρισε τη σπουδαία συμβολή των Ελλήνων και ξένων διανοούμενων του εξωτερικού και των οπαδών του διαφωτισμού στην επανάσταση και στην αναγέννηση της Ελλάδας. Είπε λοιπόν ο Γέρος τότε:


Στη συνέχεια
της ομιλίας του ξεκαθάρισε ότι οι
ραγιάδες συνειδητοποίησαν την Ελληνική
τους καταγωγή και αποφάσισαν να
ξεσηκωθούν,όταν για πρώτη φορά
πληροφορήθηκαν το παρελθόν τους,μέσα
από τα έργα των αρχαίων Ελλήνων,τα οποία
μέχρι τότε τους ήταν άγνωστα,εξαιτίας
της καταδίκης τους και της απαγορεύσεώς
τους από την εκκλησία. Οι Έλληνες και
ξένοι διανοούμενοι που μετέφρασαν την
αρχαία Ελληνική γραμματεία και αποκάλυψαν
τη σοφία της στούς λαούς της Ευρώπης,βοήθησαν
με τον τρόπο αυτό να αναπτυχθεί ένα
μεγάλο κίνημα συμπαράστασης και
υποστήριξης του
Ελληνικού αγώνα για την απελευθέρωση
της Ελλάδας από τον τούρκικο ζυγό.
<< Είς αυτήν
την δυστυχισμένην κατάστασιν μερικοί
από τους φυγάδες γραμματισμένους
εμετάθραζαν και ΄εστελναν είς την Ελλάδα
βιβλία – και είς αυτούς πρέπει να
χρωστούμε ευγνωμοσύνην- διότι ευθύς
όπου κανένας άνθρωπος από τον απλό λαό
εμάνθανεν τα κοινά γράμματα,εδιάβαζεν
αυτά τα βιβλία,και έβλεπε οποίους είχαμε
προγόνους και τι έκαμεν ο Θεμιστοκλής,ο
Αριστείδης και οι άλλοι παλαιοί μας
και εβλέπαμε και είς ποίαν κατάστασιν
ευρισκόμεθα τότε. Όθεν μας 'ηλθεν είς
τον νούν να τους μιμηθούμε και να γίνωμε
ευτυχέστεροι>>.(Τερτσέτης,Άπαντα, τ.
Γ', Σ.254).
- Ο Ιάκωβος-Ρίζος
Νερουλός,σε ομιλία του στην Ακρόπολη
,25 Μαρτίου 1841 , αναφερόμενος στα έργα
του κλήρου , δίνει τον χαρακτήρα της
<<έσχάτης αθλιότητος και εξουθενώσεως
των Ελλήνων>>.
Ο Κ.Κούμας(ιστορία
των ανθρωπίνων πράξεων),προσδιορίζοντας
τον ρόλο του πατριάρχη,αποφαίνεται ότι
: <<ούτος δέ ανελάμβανε δυο τα πτώτιστα
καθήκοντα: Να επαγρυπνή είς τους
χριστιανούς να διατηρώσιν απαρασάλευτον
την θρησκείαν των,και μετά τούτο,ακλόνητον
υπακοήν είς την εξουσίαν>>.
Ο Άγγλος ιστορικός
Ουϊλιαμ Μίλλερ(Η Τουρκία καταρρέουσα)
το ξεκαθαρίζει ρητά:<<εν τη οθωμανική
αυτοκρατορία οι επίσκοποι είναι συνήθως
πρώτον μεν πολιτευταί,έπειτα δε
πνευματικοί αρχηγοί>>.
Ο Δ. Φωτιάδης
γράφει ότι: Η πολυπόθητη λευτεριά άργησε
πάρα πολύ να έλθει,γιατί το
πατριαρχικό-φαναριώτικο κράτος κατ
έπνιγε κάθε απελευθερωτική πνοή με
αφορισμούς ,άρες,κατάρες και διαβρώσεις
μέσω πολυπληθών ρασοφόρων του,και
ιδιαίτερα των αργόσχολων καλογέρων
του,εκτός από το “σφάξε με,αγά μου,για
ν΄ αγιάσω”.

Απο τον julius
millingen(“memoirs of the affairs of greece”,london 1831)
,διαβάζουμε πως: << οι ιεράρχες
ζούσαν σαν μεγιστάνες. Στις δημόσιες
εμφανίσεις τους,η συνοδεία τους ήταν
ελάχιστα κατώτερη από την κουστωδία
του πασά. Η διαγωγή τους και η διαγωγή
των μοναχών γενικά ήταν πολύ ανήθικη.
Και για να μην αναφέρω άλλους, οαρχιεπίσκοπος
Άρτας και ο παπαφλέσσας,καθώς και ο
επίσκοπος Μεθώνης και Κορώνης βαρύνονται
με κατάφωρα εγκλήματα>>.


- Αναρίθμητα τα
χρονικά και αμέτρητες οι μαρτυρίες για
την στάση του κλήρου. Εχθρικός σε κάθε
προοδευτικό δάσκαλο ,εχθρικός του
διαφωτισμού και της αναγέννησης. Οι
κατά καιρούς προοδευτικοί άνθρωποι που
επιχειρούσαν να φωτίσουν το Γένος,να
μεταλαμπαδεύσουν τις νέες ανθρωπιστικές
και δημοκρατικές ιδέες της Ευρώπης στην
Ελλάδα,αντιμετώπιζαν λυσσαλέο διωγμό
από την εκκλησία και κυρίως την ηγεσία
αυτής.
Από τον
Κ.Σιμόπουλο”ξένοι ταξιδιώτες στην
Ελλάδα”Σ.196,διαβάζουμε πως: <<Κάθε
προοδευτική ,νεωτεριστική, εθνοπαιδευτική
προσπάθεια,η εισαγωγή εκσυγχρονισμένων
συστημάτων και η διδασκαλία των επιστημών,
χαρακτηρίζονταν από τους φωτοσβέστες
κληρικούς και τα όργανά τους, επιβουλή
του σατανά....και της αθεϊας παρακίνηση..!!!
Ο ΑΔ.Κορής μας
πληροφορεί πώς: <<οι Νεύτωνες και οι
Κορτέσιοι και τα τρίγωνα και αί φυσικαί
επιστήμαι και τα τοιούτα έφεραν αδιαφορίαν
πρός τα θεία>>.
-Το 1819 ο πατριάρχης
Γρηγόριος Ε' με εγκύκλιο του στρέφεται
ανοικτά κατά της διδασκαλίας των θετικών
επιστημών και της φιλοσοφίας . <<Επιπολάζει
'ενιαχού μια καταφρόνησις περί τα
γραμματικά μαθήματα και διόλου παράβλεψις
περί τάς λογικάς και ρητορικάς τέχνας,και
περί αυτή 'επί πάση την διδασκαλίαν της
υψηλοτάτης θεολογίας,προερχόμενη έκ
της ολοτελούς αφοσιώσεως μαθητών όμου
και διδασκάλων είς μόνα τα μαθηματικά
και τας επιστήμας,και αδιαφορία είς τας
παραδεδομένας νηστείας,προκύπτουσα έκ
τινών διεφθαρμένων ανδραρίων τα οποία
καθώς τα ζιζάνια μεταξύ του καθαρού
σίτου,ούτω και αυτά μεταξύ των πεπαιδευμένων
του γένους ανεφύησαν,πλανώμενα ύφ' αυτών
και πλανώντα τους αφελεστέρους και
απεριφράκτους την διάνοιαν>>. Η
τοποθέτηση αυτή του πατριάρχη κάνει
τον Κοραή να δηλώσει ότι: <<περισσότερον
ήθελε ωφελήσει το Γένος σήμερον όστις
καίει,παρά όστις γράφει γραμματικάς>>.


